Nederland: Belasting & salaris

Dinsdagavond, kwart over negen. Ik zat aan de keukentafel met een kop thee die allang koud was, en op mijn laptop stond een loonstrook open. Een vriend had me een vraag gestuurd: "Ik zit sinds dit jaar in de tweede schijf. Klopt het dat ik nu bijna 38% belasting betaal?"

Mijn eerste reactie was: ja, dat zal wel. Zo werkt dat toch? Je komt boven een grens uit en dan gaat het tarief omhoog.

Maar toen ik zijn bruto en netto naast elkaar legde, klopte dat beeld van geen kant. Hij hield veel meer over dan je met 38% zou verwachten.

Dus ben ik de tabellen van de Belastingdienst voor 2026 gaan doorlezen. Niet de samenvattingen, maar de tabellen zelf. Daar zat het antwoord, en het zit op een plek waar de meeste mensen niet kijken.

De schijf waar je in zit zegt bijna niets over wat je echt betaalt

Eerst de kale cijfers. Voor 2026 gelden in box 1, als je de AOW-leeftijd nog niet hebt bereikt, deze tarieven:

Ter vergelijking: in 2025 lag de eerste grens op € 38.441 en de tweede op € 76.817. De grenzen zijn dus een stukje opgeschoven.

Het eerste wat me opviel: het hogere tarief geldt alleen voor het deel bóven de grens. Wie € 45.000 verdient, betaalt over de eerste € 38.883 nog steeds 35,75%. Alleen over de € 6.117 daarboven gaat 37,56%.

Dat wist ik eigenlijk wel. Toch schrok ik van hoe vaak ik zelf in gesprekken "ik zit in de tweede schijf" gebruik alsof dat iets zegt over mijn hele inkomen.

Maar het echte verschil zit niet in de schijven. Het zit in iets wat helemaal niet in die tabel staat.

Twee kortingen doen het meeste werk, en ze zakken als je meer verdient

Na het tarief komen de heffingskortingen. Dat zijn bedragen die van je belasting áf gaan, niet van je inkomen. Voor de meeste werkenden zijn er twee die tellen: de algemene heffingskorting en de arbeidskorting.

Volgens de tabellen die de Belastingdienst voor de voorlopige aanslag 2026 gebruikt (zonder AOW-leeftijd):

Algemene heffingskorting 2026

• verzamelinkomen tot € 29.736: € 3.115
• van € 29.736 tot € 78.426: € 3.115 − 6,398% × (verzamelinkomen − € 29.736)
• vanaf € 78.426: € 0

Arbeidskorting 2026

• arbeidsinkomen tot € 11.965: 8,324% × arbeidsinkomen
• van € 11.965 tot € 25.845: € 996 + 31,009% × (arbeidsinkomen − € 11.965)
• van € 25.845 tot € 45.592: € 5.300 + 1,950% × (arbeidsinkomen − € 25.845)
• van € 45.592 tot € 132.920: € 5.685 − 6,510% × (arbeidsinkomen − € 45.592)
• vanaf € 132.920: € 0

Toen ik dit voor het eerst echt las, viel er bij mij iets op zijn plaats. Boven € 45.592 wordt de arbeidskorting kleiner voor elke euro die je erbij verdient. Tegelijk loopt de algemene heffingskorting al terug vanaf € 29.736.

Dat betekent dat een loonsverhoging in dat gebied niet alleen met 37,56% belast wordt. Je verliest er óók een stukje korting door. Het percentage dat je over die laatste euro's werkelijk kwijt bent, ligt daardoor hoger dan het tarief van de schijf.

Eerlijk gezegd vind ik dat het lastigste deel om aan iemand uit te leggen. Gemiddeld betaal je veel minder dan 37,56%. Maar over een opslag kan het juist méér zijn.

Rekenen met € 45.000: zo kwam ik op het bedrag dat overblijft

Ik heb het voorbeeld van mijn vriend nagerekend, met een paar vereenvoudigingen: alleen loon, geen andere inkomsten of aftrekposten, en arbeidsinkomen gelijk aan verzamelinkomen.

Stap 1: belasting volgens de schijven

• € 38.883 × 35,75% = € 13.900,67
• (€ 45.000 − € 38.883) = € 6.117 × 37,56% = € 2.297,55
• Samen: € 16.198,22

Stap 2: algemene heffingskorting

• € 3.115 − 6,398% × (€ 45.000 − € 29.736)
• € 3.115 − 6,398% × € 15.264 = € 3.115 − € 976,59 = € 2.138,41

Stap 3: arbeidskorting

• € 5.300 + 1,950% × (€ 45.000 − € 25.845)
• € 5.300 + 1,950% × € 19.155 = € 5.300 + € 373,52 = € 5.673,52

Stap 4: wat er overblijft aan belasting

• € 16.198,22 − € 2.138,41 − € 5.673,52 = € 8.386,29

Dat is ongeveer 18,6% van € 45.000. Geen 37,56%, zelfs geen 35,75%. Per jaar blijft er in dit sommetje € 36.613,71 over, oftewel ongeveer € 3.051 per maand.

Ik heb dat bedrag twee keer nagerekend, omdat het zo ver afweek van wat ik vooraf had gedacht.

Voor de volledigheid deed ik hetzelfde bij € 60.000. Dan kom ik uit op € 15.906,47 belasting, ongeveer 26,5%. Daar zie je de afbouw van de kortingen al duidelijk terug.

Wat dit sommetje níét is: een nauwkeurige voorspelling van je loonstrook. Je werkgever houdt loonheffing in met de loonbelastingtabellen, en vakantiegeld, pensioenpremie, een auto van de zaak of een dertiende maand veranderen de uitkomst. Ook de AOW-leeftijd geeft andere tarieven en kortingen. Je definitieve bedrag hoor je pas na je aangifte.

Maar als denkkader helpt het enorm. Ik kijk nu op een andere manier naar het woord "schijf".

Kort samengevat: het tarief van je schijf geldt alleen voor het stuk inkomen in die schijf. De heffingskortingen halen daarna een flink bedrag van je belasting af, maar ze worden kleiner als je meer verdient. Daardoor ligt je gemiddelde belastingdruk lager dan het tarief, terwijl een loonsverhoging zwaarder belast kan worden dan je verwacht.

Mijn vriend stuurde na mijn uitleg alleen nog: "Dus die opslag van vorig jaar was minder waard dan ik dacht." Precies dat.

Hoe kijk jij ernaar: reken je bij een loonsverhoging met het tarief van je schijf, of met wat er netto echt bij komt?

Bronnen

• Belastingdienst – Belastingschijven en tarieven (geraadpleegd 14-10-2026)
• Belastingdienst – Voorlopige aanslag 2026: gebruikte tarieven en heffingskortingen (geraadpleegd 14-10-2026)